Endüstriyel Tesislerde Isı Geri Kazanım Cihazı ve Enerji Verimliliği Sistemleri
Havalandırma Sektöründe Enerji Tasarrufu ve Isı Geri Kazanım Mimarisi
Modern binaların ve endüstriyel tesislerin enerji giderleri içerisinde ısıtma, soğutma ve havalandırma (HVAC) sistemleri en büyük paya sahiptir. Kış aylarında milyonlarca liralık enerji harcanarak ısıtılan iç mekan havasının, havalandırma fanları vasıtasıyla doğrudan dışarı atılması ve yerine dondurucu dış hava sıcaklığındaki taze havanın basılması büyük bir enerji israfıdır. Bu devasa enerji kaybını önlemek ve termal dengeyi korumak için ısı geri kazanım cihazı kullanımı günümüz mühendisliğinde bir zorunluluk haline gelmiştir.
Isı Geri Kazanım Cihazı Nedir ve Nasıl Çalışır?
Isı geri kazanım cihazı, egzoz edilen kirli ve iklimlendirilmiş iç mekan havası ile dışarıdan alınan taze hava arasında, özel plakalı veya döner tip eşanjörler aracılığıyla ısı transferi (duyulur ve gizli ısı transferi) sağlayan gelişmiş bir havalandırma sistemidir. Kışın dışarıdan gelen soğuk taze hava, içeriden dışarı atılan sıcak havanın ısısını alarak (fiziksel olarak birbirine karışmadan) ısınır ve içeriye ılıtılmış olarak girer. Yaz aylarında ise tam tersi bir döngüyle dışarıdaki sıcak hava önceden soğutulur.
Plakalı ve Döner Tip Isı Geri Kazanım Eşanjörleri
Isı geri kazanım sistemlerinin kalbini oluşturan eşanjörler farklı teknolojik tasarımlara sahiptir:
-
Plakalı Isı Geri Kazanım Cihazları: Alüminyum veya özel polimer plakaların oluşturduğu kanallar üzerinden havaların çapraz akışla geçerek ısı değiştirdiği, hava sızdırmazlığı yüksek sistemlerdir.
-
Döner Tip (Rotatif) Reküperatörler: Kendi ekseni etrafında yavaşça dönen bir tekerlek yapısı sayesinde hem ısı hem de nem transferi sağlayarak yüksek verimlilik sunan gelişmiş ünitelerdir.
Entegre Fanlar ve Otomasyon Sistemleri
Isı geri kazanım cihazlarının içinde taze hava ve egzoz havası akışını dengede tutmak için genellikle yüksek verimli kanal tipi fan veya plug fan (radyal fan) teknolojileri kullanılır. Hız kontrol cihazları ve otomasyon panoları ile desteklenen bu sistemler, dış hava koşullarına göre baypas (bypass) yaparak en ideal iklimlendirme konforunu sağlar.
Isı Geri Kazanım Sistemlerinin İşletme Bütçesine Katkısı
İşletmelerde kurulan kaliteli bir ısı geri kazanım sistemi, ısıtma ve soğutma cihazlarının (kombi, chiller, klima santrali) üzerindeki yükü %50'ye varan oranlarda hafifletir. Bu sayede ilk yatırım maliyeti kısa sürede enerji tasarrufu ile amorti edilir.
edit by Levent İŞCEN
Sıkça Sorulan Sorular: Isı Geri Kazanım Cihazları ve Enerji Verimliliği
Isı Geri Kazanım Cihazı Nedir ve Neden Kullanılır?
Isı geri kazanım cihazı, iç mekan havasının enerjisini (ısısını veya soğukluğunu) dışarıdan gelen taze havaya aktararak enerji tasarrufu sağlayan havalandırma sistemidir. Isıtma ve soğutma giderlerini ciddi oranda düşürmek için kullanılır.
Isı Geri Kazanım Cihazları Egzoz Havası ile Taze Havayı Karıştırır mı?
Kaliteli plakalı ısı geri kazanım cihazı modellerinde egzoz havası ile taze hava tamamen ayrı kanallardan geçer; sadece ısı transferi (duyulur ısı) gerçekleşir, kokular veya kirli partiküller taze havaya asla karışmaz.
Plakalı ve Döner Tip Isı Geri Kazanım Arasındaki Fark Nedir?
Plakalı eşanjörler sadece ısı transferi yaparken ve sızdırmazlıkta üstünken; döner tip (rotatif) reküperatörler hem ısı hem de nem transferi yaparak çok daha yüksek verimlilik oranlarına ulaşabilir.
Isı Geri Kazanım Cihazı Seçerken Hangi Kriterler Dikkate Alınmalıdır?
Seçim yapılırken binanın hava debisi ($m^3/h$), eşanjör verimlilik yüzdesi, cihazın iç direnci (basınç kaybı), ses seviyesi ve filtre sınıfları (G4/F7) dikkate alınmalıdır.
Isı Geri Kazanım Cihazları Kışın Donma Yapar mı?
Çok düşük dış hava sıcaklıklarında egzoz havasındaki nem yoğuşarak plakalarda donma yapabilir. Bu riski önlemek için modern ısı geri kazanım cihazlarında otomatik baypas klapeleri veya elektrikli ön ısıtıcılar bulunur.
Isı Geri Kazanım Sistemleri Hangi Binalarda Zorunludur?
Enerji Verimliliği Kanunu ve binalarda enerji performans yönetmeliklerine göre belirli bir metrekarenin üzerindeki ticari binalarda, okullarda, hastanelerde ve otellerde ısı geri kazanım cihazı kullanımı yasal olarak teşvik edilmekte veya zorunlu tutulmaktadır.
Isı Geri Kazanım Cihazlarının Bakımı Nasıl Yapılmalıdır?
Cihazın içindeki taze hava ve egzoz filtreleri periyodik olarak (3-6 ayda bir) kontrol edilmeli ve temizlenmeli ya da yenilenmelidir. Eşanjör yüzeyleri hafif vakum veya uygun temizleyicilerle arındırılmalıdır.
Isı Geri Kazanım Cihazları Elektrik Tüketimi Yapar mı?
Cihazın içinde yer alan fanların çalışması için elektrik tüketilir; ancak elde edilen ısıtma ve soğutma enerji tasarrufu, harcanan fan elektriğinin katbekat üzerindedir.
Isı Geri Kazanım Cihazları Sessiz Çalışır mı?
İçinde akustik izolasyon malzemeleri barındıran ve doğru kapasitede seçilen ısı geri kazanım cihazı modelleri, asma tavan arasında veya teknik odalarda son derece sessiz çalışır.
Isı Geri Kazanım Cihazları Klima Yerine Geçer mi?
Isı geri kazanım cihazları doğrudan bir iklimlendirme (klima) cihazı değildir; sadece taze hava ihtiyacını enerji kaybı olmadan karşılayan bir havalandırma ön hazırlık sistemidir.